سه شنبه 8 فروردين 1396

یادداشت چهارم از پرونده هفته (آسیب‌شناسی لایحه برنامه ششم توسعه)؛
آسیب‌شناسی استفاده از سرجمع بودجه جهت تسویه اوراق بدهی در لایحه برنامه ششم
آسیب‌شناسی استفاده از سرجمع بودجه جهت تسویه اوراق بدهی در لایحه برنامه ششم
تاريخ:هشتم دی 1395 ساعت 09:10   |   شناسه خبر : 14728

تامین اعتبار برای تسویه اوراق بدهی دولتی از سرجمع بودجه، اگرچه باعث کاهش ریسک نکول اوراق می‌شود، اما پیامد منفی آن، بی‌انظباطی بودجه‌ای است. یک راهکار برای رفع این مشکل، استفاده از اسناد خزانه نوع سوم است.

به گزارش روز چهارشنبه شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران (ایبِنا)، معمولا همزمانی پرداخت حقوق و دستمزد کارمندان دولت با بازپرداخت اسناد خزانه اسلامی سررسید شده، می‌تواند منجر به ایجاد مشکلاتی در تسویه پرداخت‌های پایان ماه دولت شود. به‌ عنوان مثال، سررسید اسناد خزانه اسلامی منتشر شده در سال 1394، از 21 شهریور 1395 آغاز شد و به ترتیب نماد اخزا2، اخزا3 و اخزا4 در تاریخ‌های ۲۱/ ۰۶/ ۱۳۹۵ ، ۲۱ / ۰۷ / ۱۳۹۵ و ۲۱ / ۰۸ / ۱۳۹۵ سررسید شد و اصل آن توسط خزانه‌داری کل کشور، با وجود همزمانی با پرداخت حقوق کارمندان، بدون تعویق بازپرداخت شد. با این حال تاریخ سررسید اخزا6 با ارزش 1000 میلیارد تومان در 25 اسفند سال جاری، با توجه به تراکم پرداخت‌های دولت در پایان سال می‌تواند منجر به اعمال محدودیت مالی شدیدی برای دولت شود.

توجه به این نکته ضروری است که تسویه به موقع اسناد خزانه از محل منابع بودجه توسط دولت اهمیت بسیار زیادی دارد. به عبارتی، دولت به اسناد خزانه به عنوان بدهی ممتاز نگاه می‌کند. این را می‌توان از ماده (6) لایحه برنامه ششم مشاهده کرد که پیشنهاد شده بود به منظور تامین اعتبار پرداخت‌های این اوراق، هر ساله ردیف خاصی در لایحه بودجه سنواتی پیشبینی شود و در صورت عدم تحقق یا عدم تکافوی ردیف، اعتبار مورد نیاز برای تسویه این اوراق، از سرجمع بودجه تامین شود.

در جریان بررسی این ماده در مجلس که به ماده (11) تغییر یافت، نمایندگان مجلس با استفاده از سرجمع بودجه مخالفت کردند و آن را منوط به تصویب مجلس در لایحه بودجه کردند. با این حال، هم اکنون تسویه این اوراق از سرجمع صورت می‌گیرد و حکم مورد نیاز آن در قانون بودجه سال 1395 به تصویب رسیده و در بند (ه) تبصره (5) لایحه بودجه سال 1396 نیز تکرار شده است؛ حتی پرداخت از سرجمع برای اسناد خزانه نوع دوم (موضوع بند ز تبصره 5 جهت استمرار پرداخت‌های دولت) نیز برقرار است.

با این وجود توجه به این نکته، لازم به ذکر است که تسویه اسناد خزانه از سرجمع بودجه، یک پیامد مثبت و یک پیامد منفی به همراه دارد. پیامد مثبت آن، افزایش اعتبار و اعتماد به اوراق بهادار دولتی است. هرگونه تاخیر در تسویه و یا حتی نکول این اوراق، اعتبار و اعتماد به آن را کاهش می‌دهد و باعث افزایش ریسک این اوراق شده و تامین مالی دولت از بازار بدهی را در آینده تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما پیامد منفی آن این است که تامین اعتبار از سرجمع بودجه، تخصیص سایر ردیف‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بی‌انضباطی بودجه‌ای نیز به همراه دارد. در واقع وقتی ردیفی در بودجه صد درصد تخصیص یافته در نظر گرفته می‌شود، به معنای تخصیص کمتر به سایر ردیف‌ها است و این با منطق بودجه و اصول تخصیص سازگار نیست.

از این رو یک راهکار برای رفع این بی‌انضباطی بودجه‌ای، انتشار اوراق تسویه خزانه است که برای بازپرداخت اصل و سود اوراق خزانه سررسید شده منتشر می‌شود. در حقیقت، از آنجا که منابع دولت معمولاً به ‌صورت یکنواخت وصول نمی‌شود، ممکن است در زمان سررسید اسناد، منابع کافی برای تخصیص به ردیف مربوطه جهت تسویه این اسناد در خزانه وجود نداشته باشد.

برای حل این مشکل، به جای استفاده از سرجمع بودجه و کاهش تخصیص سایر ردیف‌ها، می‌توان به خزانه‌داری کل کشور اجازه انتشار اسناد تسویه خزانه را داد تا برای تامین اعتبار مورد نیاز برای بازپرداخت و جلوگیری از نکول این اسناد استفاده شود. این اسناد می‌توانند دارای سررسید 6 ماه تا سه سال باشند و با هدف هموارسازی بودجه و تعادل بخشی به بازپرداخت و تسویه اسناد خزانه منتشر شوند. واضح است که در صورت وصول درآمدهای دولت در نیمه دوم سال، خزانه‌داری می‌تواند اقدام به خرید این اسناد پیش از زمان سررسید کند.

بنابراین، با توجه به آنکه در لایحه بودجه سال 1396، اجازه انتشار این نوع از اسناد خزانه در نظر گرفته شده است، می‌توان در لایحه برنامه نیز با استفاده از آن به ‌جای (یا در کنار) استناد به سرجمع بودجه، از ایجاد بی‌انضباطی بودجه‌ای جلوگیری کرد.

 

ناصر یارمحمدیان؛ صاحب‌نظر پولی و بانکی

Share

آدرس ايميل شما:  
آدرس ايميل دريافت کنندگان  
 


 

از
نرخ لحظه ای سکه و ارز
سکه بهار آزادی 1,179,000
سکه امامی 1,205,200
نیم سکه 691,000
ربع سکه 371,000
سکه گرمی 243,000
دلار 3,764
یورو 4,136
درهم 1,061
پوند 4,776
کرون 425
بیشتر



 
 

  logo-samandehi