نظام بانکی و بازار سرمایه دو بخش مکمل در نظام تأمین مالی هستند که هر یک متناسب با ماهیت فعالیت خود، نقش متفاوتی در تأمین منابع مالی بنگاههای اقتصادی ایفا میکنند. بهطور معمول، بانکها در تأمین مالی کوتاهمدت و میانمدت و بازار سرمایه در تأمین مالی بلندمدت نقش پررنگتری دارند؛ هرچند این تقسیمبندی مطلق نیست و برخی بانکها، بهویژه بانکهای توسعهای در تأمین مالی بلندمدت نیز مشارکت میکنند.
تأمین مالی از طریق نظام بانکی بیشتر با ابزارهایی مانند تسهیلات بانکی انجام میشود و به دلیل ماهیت کوتاهمدتتر این نوع تأمین مالی، بانکها رویکردی محتاطانهتر و حساسیت بیشتری نسبت به ریسک اعتباری دارند. در مقابل بازار سرمایه از طریق ابزارهایی مانند افزایش سرمایه شرکتها و انتشار اوراق، امکان تأمین منابع بلندمدت را فراهم میکند که طبیعتاً با سطح متفاوتی از ریسک و بازده مورد انتظار سرمایهگذاران همراه است.
در اقتصادهایی مانند بسیاری از کشورهای اروپایی، سوئیس، ژاپن، مالزی، آمریکا و کانادا که از ثبات نسبی و چشمانداز قابل پیشبینی برخوردارند، فعالان اقتصادی میتوانند با دید بلندمدتتری تصمیمگیری کنند. در چنین شرایطی هم تأمین مالی کوتاهمدت از طریق بانکها و هم تأمین مالی بلندمدت از طریق بازار سرمایه با سهولت و کارایی بیشتری انجام میشود.
تأمین مالی بلندمدت مستلزم وجود چشمانداز روشن نسبت به متغیرهای کلان اقتصادی و فضای کسبوکار است. هرچه پیشبینیپذیری اقتصاد بیشتر باشد، سرمایهگذاران و تأمینکنندگان مالی با اطمینان بیشتری منابع خود را برای دورههای طولانیتر در اختیار بنگاهها قرار میدهند؛ بنابراین، ایجاد ثبات و تقویت اعتماد به چشمانداز متغیرهایی مانند تورم و نرخ ارز، میتواند زمینه توسعه تأمین مالی بلندمدت و افزایش نقش بازار سرمایه را فراهم کند.
میان نرخهای بازده مورد انتظار در تأمین مالی کوتاهمدت و بلندمدت باید رابطهای منطقی و متناسب با سطح ریسک وجود داشته باشد. بهطور طبیعی تأمین مالی کوتاهمدت به دلیل ریسک کمتر، بازده مورد انتظار پایینتری دارد و در مقابل تأمین مالی بلندمدت به دلیل پذیرش ریسک بیشتر با بازده مورد انتظار بالاتری همراه است.
شکلگیری تعادل میان نرخهای سود و بازده در بازار پول و بازار سرمایه، به ایجاد ارتباط و هماهنگی میان این دو بازار کمک میکند. در اقتصادهای باثبات، این تعادل تا حد زیادی از طریق سازکارهای بازار و تصمیمگیری فعالان اقتصادی شکل میگیرد و سیاستهای اقتصادی و ثبات محیط کسبوکار نیز در تقویت این رابطه نقش مهمی دارند.
حمایت از تولید فقط به بازار سرمایه محدود نمیشود، بلکه کل نظام مالی شامل نظام بانکی، بازار سرمایه و صنعت بیمه در این زمینه نقشآفرین هستند. بنگاههای تولیدی برای تأمین سرمایه در گردش، خرید مواد اولیه و تأمین هزینههای جاری به منابع کوتاهمدت نیاز دارند که نظام بانکی در این بخش نقش مهمی ایفا میکند.
در مقابل، برای اجرای طرحهای توسعهای، افزایش ظرفیت تولید و سرمایهگذاریهای بلندمدت، ابزارهای بازار سرمایه از جمله انتشار اوراق با سررسید بلندمدت و افزایش سرمایه شرکتها اهمیت پیدا میکنند؛ بنابراین هر دو بخش بازار پول و بازار سرمایه در تأمین نیازهای مالی بنگاهها و پشتیبانی از فعالیتهای تولیدی و صنعتی نقش مکمل دارند.
ثبات و پایداری در تمام بخشهای نظام مالی، از نظام بانکی و بازار سرمایه تا صنعت بیمه، تأثیر قابلتوجهی بر حمایت از تولید، صنعت، تجارت و کسبوکار دارد. از این رو، تقویت هماهنگی میان این بخشها و فراهم کردن بستر باثبات برای فعالیت آنها، میتواند به بهبود فرآیند تأمین مالی و پشتیبانی مؤثرتر از رشد اقتصادی منجر شود.

نظر شما